Killi ve Kumlu Toprakta Sebze Yetiştirilmesi: Fark Nedir?

Elinizde iki seçenek var: biri avuçladığınızda yapış yapış top olan koyu renkli bir toprak, diğeri parmaklarınızın arasından kum saati gibi akan açık renkli bir karışım. İkisinde de domates yetişir mi? Yetişir. Peki aynı emekle aynı verimi alır mısınız? Kesinlikle hayır. Aradaki toprak türü farkı, ne kadar sulayacağınızdan hangi sebzeyi ekeceğinize, gübreyi kaç kez vereceğinizden hasadın ne zaman başlayacağına kadar her şeyi belirliyor.

Aşağıda iki toprağı tek tek ele alıp "hangisi benim için daha uygun?" sorusuna somut cevap arıyoruz. Toprağınızın hangi sınıfa girdiğinden emin değilseniz, sitedeki bahçe toprağı türleri bölümündeki basit kavanoz testi işinizi görecektir.

Killi Toprakta Sebze Yetiştirmek Nasıl Bir Deneyim?

Killi toprak, tanecikleri çok ince olan ve bu yüzden birbirine sıkıca yapışan bir yapıdır. Bu yapıştırıcı özellik hem en büyük gücü hem de en büyük derdi.

Neden hem bereketli hem inatçı?

Kil tanecikleri elektriksel olarak besin iyonlarını tutar. Yani verdiğiniz azot, potasyum, kalsiyum kolay kolay yıkanıp gitmez; kök bölgesinde bekler. Bu yüzden killi toprakta bir sezonda verdiğiniz gübrenin etkisi uzun sürer.

Peki neden inatçı? Çünkü aynı sıkı yapı havayı da dışarıda bırakır. Kökler nefes alamaz, yağmurdan sonra su göllenir, toprak kuruduğunda ise beton gibi çatlar. Bahar yağmurlarından sonra bir hafta beklemeden çapa vurmaya kalkarsanız toprağın yapısını kalıcı olarak bozarsınız.

Hangi sebzeler killi toprakta daha mutlu?

Su ve besin isteği yüksek, kökleri kaba olan bitkiler bu ortamı sever:

• Lahanagiller: Lahana, karnabahar, brokoli, kara lahana.
• Kabakgiller: Kabak, salatalık, kavun (drenaj sağlanmışsa).
• Baklagiller: Fasulye, bakla, bezelye.
• Meyveli sebzeler: Domates ve patlıcan, düzenli havalandırma yapılırsa çok iyi ürün verir.

Havuç, turp, yer fıstığı gibi toprağın içinde şekil alması gereken kök sebzeler ise killi toprakta çatallanır, bodur kalır veya deforme olur.

En sık yapılan hatalar neler?

İlk hata fazla sulama. Üst yüzey kuru göründüğü için sulamaya devam edersiniz, oysa 10 cm altta su hâlâ durmaktadır; kök çürüklüğü böyle başlar. İkinci hata, toprak ıslakken üzerinde yürümek veya işlemek. Üçüncü hata ise kum ekleyerek "düzeltmeye" çalışmak; az miktarda kum, kille birleşince harç kıvamına gelir. Killi toprağı iyileştirmenin gerçek yolu bol organik madde: yanmış hayvan gübresi, kompost, yaprak çürüğü ve kabartılmış yüksek tavalar.

Kumlu Toprakta İşler Nasıl Yürüyor?

Kumlu toprak tam tersi bir karakter: iri tanecikli, gevşek, işlemesi kolay ama tutması zayıf.

En büyük avantajı ne?

Havalanma ve drenaj. Kökler serbestçe ilerler, yağmurdan sonra bir saat içinde bahçeye girebilirsiniz ve bahar geldiğinde toprak killi topraktan çok daha erken ısınır. Bu da erken ekim demek; mevsime göre bahçecilik takviminde belirtilen tarihlerden bir iki hafta önce fide dikebilirsiniz. Kök sebzeler için ideal ortam da burasıdır.

Su ve besin kaybını nasıl durdururum?

Kumlu toprakta suyu tutan yüzey yoktur; verdiğiniz su ve çözünmüş besin hızla alt katmanlara iner. Çözüm üç başlıkta toplanır:

1. Sık ve az sulama: Haftada bir kez bol su yerine, iki üç kez ölçülü su. Damla sulama bu toprakta gerçekten fark yaratır; ev bahçesinde sulama sistemleri konusunu incelemeye değer.
2. Malç: Saman, kıyılmış yaprak veya ağaç kabuğu buharlaşmayı ciddi ölçüde azaltır.
3. Bölünmüş gübreleme: Sezon başında tek seferde vermek yerine, azotu üçe bölüp aylık aralıklarla uygulayın. Bahçe bitki besini seçimi yaparken yavaş salınımlı ürünler burada avantaj sağlar.

Hangi sebzeler öne çıkar?

Havuç, turp, patates, soğan, sarımsak, marul ve çoğu yeşillik kumlu toprakta hem düzgün şekil alır hem erken hasada gelir. Kabak ve domates de yetişir; ancak besin takviyesi düzenli olmazsa yapraklar sararır, meyve küçük kalır.

İki Toprağı Yan Yana Koyduğumuzda