Ev Bahçesinde Yetiştirilebilecek Sebzeler

Ev bahçesinde sebze yetiştirme fikri çoğu kişide aynı soruyla başlar: "Elimdeki alanda gerçekten ne yetişir?" Cevap, hangi sebzeyi seçtiğinizden çok, o sebzenin isteklerinin sizin balkonunuz, teras veya arka bahçenizle örtüşüp örtüşmediğine bağlı. Aşağıda domates, salata, biber ve sık tercih edilen birkaç sebzeyi yan yana koyup karar vermenizi kolaylaştıracak şekilde karşılaştırıyoruz.

Karar Vermeden Önce Kendinize Sormanız Gereken Üç Soru

Sebze seçimi, katalogdan beğenmekle değil, elinizdeki koşulları dürüstçe ölçmekle başlar. Aşağıdaki üç soruya net cevap verebiliyorsanız, listeyi kendiniz daraltmış olursunuz.

Alanım günde kaç saat doğrudan güneş alıyor?

Bu, tüm kararı belirleyen tek soru desek abartmış olmayız. Meyve veren sebzeler (domates, biber, patlıcan, kabak) günde en az 6-8 saat doğrudan güneş ister. Yaprak yiyeceğiniz sebzeler (marul, ıspanak, roka, maydanoz) 3-5 saatle idare eder, hatta yaz ortasında öğle güneşinden korunmayı sever.

Peki nasıl ölçersiniz? Bir hafta sonu, sabah 9'dan akşam 6'ya kadar iki saatte bir alana bakıp gölge nereye düşüyor not edin. Kuzeye bakan bir balkonda domates ısrarı, çoğu zaman sararmış ve az meyveli bir bitkiyle sonuçlanır; aynı balkonda marul ve maydanoz gayet mutlu olur. Bitki çeşitlerine göre güneş ihtiyacını inceleyen içeriğimiz bu ölçümü yaparken elinizin altında bulunsun.

Toprakta mı, kapta mı yetiştireceğim?

Kap derinliği, kök hacmini ve dolayısıyla verimi doğrudan sınırlar. Marul 15-20 cm derinlikte gayet iyi büyür; domates için 30-40 litrelik bir saksı alt sınırdır. Havuç gibi kök sebzelerde derinlik uzunluğu belirler, sığ kapta kısa ve çatallı havuç alırsınız.

Bahçe toprağını olduğu gibi saksıya doldurmak sık yapılan bir hatadır: sulandıkça sıkışır, kök havasız kalır. Kaplarda harç, kompost ve perlit karışımı kullanmak gerekir. Toprak türleri ve balkon bahçesi kurulumu konularına ayrı ayrı bakmanız, ilk yıl yaşanan hayal kırıklıklarının yarısını önler.

Haftada kaç saat ayırabilirim?

Domates budama, askıya alma, düzenli gübreleme ve hastalık takibi ister; yaz ortasında sıcak günlerde günlük sulama gerekebilir. Marul ekip 40 gün sonra hasat etmek ise neredeyse bakımsızdır. Zaman ayıramayacağınız bir sebzeyi seçmek, çoğunlukla ürünü değil motivasyonu kaybettirir. Düzenli seyahat ediyorsanız damlama sulama kurmak veya sulama sistemleri konusunu araştırmak, sebze listenizi genişletir.

Sebzeleri Yan Yana Koyarsak: Hangisi Kime Uygun?

Karşılaştırma tablosu

Domates ve biber: emek isteyen ama ödülü büyük ikili

İkisi de sıcak sever, ikisi de aynı familyadandır, bu yüzden benzer hastalıklara yakalanır. Domatesin farkı hızlı büyümesi ve mutlaka desteğe, koltuk almaya ihtiyaç duymasıdır. Biber daha kompakt kalır, küçük balkonlarda domatese göre daha az sorun çıkarır.

Sık sorulan soru: "Çiçek açıyor ama meyve tutmuyor, neden?" Genellikle üç sebepten biri vardır: aşırı sıcak (35 °C üzeri polen kısırlaşır), azot ağırlıklı fazla gübre (bitki yaprağa kaçar) ya da kapalı balkonda polen taşınmaması. Sonuncusunda çiçekli dalı günde bir kez hafifçe silkelemek işe yarar. Bitki besini seçimi konusunda çiçeklenme döneminde fosfor-potasyum ağırlıklı bir ürüne geçmek de fark yaratır.

Salata ve yapraklılar: hızlı sonuç isteyenin başlangıcı

"İlk yıl ne ekeyim?" diye soranlara cevap net: roka, marul, ıspanak. Serin havayı sever, gölgeye toleranslıdır, 3-5 haftada hasat verir. En sık yapılan hata hepsini aynı gün ekmektir; 15 gün arayla azar azar ekim yapmak, hasadı aylara yayar. Sıcaklar bastırınca marul acılaşıp sapa kalkar, bu yüzden