Evde Organik Gübre Yapımı

Evde gübre hazırlanması konusuna girenlerin çoğu aynı yerde takılıyor: "Kompost mu kurayım, sıvı gübre mi yapayım, yoksa şu ısırganlı kovaları mı denesem?" Üçü de organik, üçü de neredeyse bedava, ama emek, süre ve etki hızı bakımından birbirinin yerine geçmiyorlar. Aşağıda hem yöntemleri hem de hangi durumda hangisinin mantıklı olduğunu karşılaştırmalı olarak bulacaksınız.

Önce kısa cevap: Toprağınızın yapısını uzun vadede düzeltmek istiyorsanız kompost, bitkiyi sezon içinde hızlı beslemek istiyorsanız sıvı gübre, belirli bir eksikliği ya da zayıflığı hedefli şekilde kapatmak istiyorsanız bitki emeği (fermente bitki suyu) tercih edilir. Detaylar bu üç cümlenin altında yatıyor.

Katı Yol: Kompost ve Solucan Gübresi

Katı organik gübreler toprağın kendisini besler. Yani bitkiye doğrudan "yemek" vermekten çok, kökün yaşadığı ortamı iyileştirir. Ağır killi ya da fazla kumlu toprakla uğraşan biri için bu, sulama alışkanlığını bile değiştiren bir fark yaratır.

Kompost ne kadar sürede hazır olur, gerçekten bekleyecek miyim?

Sıcak yığın yöntemiyle, düzenli karıştırma ve doğru nem ile 2-3 ayda kullanılabilir kompost elde edilir. Karıştırmayı ihmal ederseniz süre 6-8 aya çıkar. Karar verirken sorulacak soru şu: Bu sezon için mi, gelecek sezon için mi gübre arıyorum? Kompost sabırlı olanın gübresidir; bu yüzden mevsim planı yapan bahçeciler onu sonbaharda kurup ilkbaharda kullanmayı tercih eder.

Oran meselesi çok basittir: hacim olarak yaklaşık 2-3 ölçek kahverengi malzeme (kuru yaprak, karton, saman, dal kırıntısı) için 1 ölçek yeşil malzeme (mutfak artığı, çim, yeşil budama). Yığın kokuyorsa yeşil fazla, hiç ısınmıyorsa kahverengi fazla ya da nem yetersizdir. Nem testi: bir tutam sıktığınızda parmaklarınız nemlenmeli ama su akmamalı.

Solucan gübresi kompostan daha mı iyi?

Daha iyi değil, daha yoğun. Solucan gübresi (vermikompost) besin ve mikroorganizma bakımından zengindir, kokusuzdur ve balkonda bir kutuda üretilebilir. Ama üretim miktarı düşüktür; 3-4 metrekarelik bir sebze yatağını tek başına doyurmaz. Mantıklı kullanım şekli, onu tohum harcına ve fide çukurlarına takviye olarak katmaktır. Balkonda saksı bahçesi kuran biri için genelde en pratik katı çözüm budur.

Mutfak atıklarının hepsi kompostluk mu?

Hayır. Sebze-meyve kabukları, kahve telvesi, çay posası, yumurta kabuğu, kuru yaprak sorunsuz girer. Et, süt ürünü, yağlı yemek artığı, evcil hayvan dışkısı ve hastalıklı bitki artıkları girmez; koku, sinek ve hastalık taşıma riski yaratır. Narenciye kabuğunu az miktarda, doğranmış halde kullanmak daha iyidir.

Sıvı Yol: Gübre Çayı ve Bitki Emeği

Sıvı gübreler kökten ya da yapraktan hızlı emilir. Sararmaya başlamış bir domates, çiçek açmayan bir biber ya da bitkin görünen bir salatalık için beklemeye vaktiniz yoktur; burada sıvı yöntemler öne çıkar.

Sıvı gübre ile bitki emeği aynı şey mi?

Değil. Gübre çayı, hazır kompostu veya hayvan gübresini suda 24-48 saat demlemekle elde edilir; içeriği kaynağınızın içeriğidir. Bitki emeği ise taze bitkinin (ısırgan, karahindiba, kuyruksallayan otu, at kuyruğu) suda 7-14 gün fermente edilmesiyle çıkarılan yoğun özsudur; hem besleyici hem de bitkiyi güçlendirici etkisi vardır. Emek yoğun bir konsantredir, mutlaka seyreltilir.

Hangi bitki hangi ihtiyaç için?

Tabloyu okurken şunu unutmayın: sıvı gübre toprağı iyileştirmez, sadece besler. Yani kompostun yerini almaz, onun tamamlayıcısıdır.

Koku